B2B w architekturze stało się codziennością: pracownie chętnie proponują kontrakt zamiast etatu, a stawki - według portali płacowych sięgające przy pełnoetatowej współpracy około 13 000 zł miesięcznie - skutecznie zachęcają do założenia działalności. Problem w tym, że umowa B2B daje ogromną swobodę kształtowania warunków... obu stronom. To, co w umowie o pracę gwarantuje Ci kodeks, tutaj musisz wynegocjować i zapisać sam. W tym artykule przechodzimy przez zapisy, które najczęściej robią różnicę między dobrą współpracą a kosztowną lekcją.

Prawa autorskie: komu naprawdę zostaje projekt

W branży projektowej to zapis absolutnie kluczowy, a bywa traktowany jak formalność. Sprawdź:

• Zakres przenoszonych praw - czy przenosisz prawa majątkowe do wszystkich utworów, czy tylko do dokumentacji powstałej w ramach konkretnego zlecenia?
• Pola eksploatacji - im szerzej opisane, tym mniej możliwości zostaje po Twojej stronie.
• Prawo do portfolio - czy możesz pokazywać projekt w swoim portfolio architekta i wskazywać swoją rolę? Bez tego zapisu bywasz zdany na dobrą wolę pracowni.
• Moment przejścia praw - uczciwy standard wiąże go z zapłatą wynagrodzenia, nie z samym przekazaniem plików.

Zasada praktyczna: jeśli umowa milczy o portfolio i autorstwie, dopisz to przed podpisaniem. Po podpisaniu negocjuje się znacznie trudniej.

Zakaz konkurencji: krótki zapis, długie konsekwencje

Drugi klasyk. W umowie o pracę zakaz konkurencji po ustaniu zatrudnienia wymaga odszkodowania; w B2B strony umawiają się dowolnie - i tu zaczynają się problemy. Uważaj na:

• zakazy obejmujące "całą branżę architektoniczno-budowlaną" bez ograniczenia terytorialnego,
• zakazy trwające długo po zakończeniu współpracy, bez żadnej rekompensaty,
• kary umowne rażąco nieproporcjonalne do wartości kontraktu,
• zapisy zabraniające kontaktu z klientami pracowni - sformułowane tak szeroko, że obejmują pół rynku.

Zakaz konkurencji sam w sobie nie jest patologią - chroni uzasadniony interes pracowni. Patologią jest zakaz bez granic i bez wynagrodzenia. Taki zapis negocjuj albo odpuść współpracę.

Odpowiedzialność zawodowa i OC: tu nie ma "jakoś to będzie"

Na etacie Twoją odpowiedzialność wobec pracodawcy ogranicza kodeks pracy. Na B2B odpowiadasz jak przedsiębiorca - co do zasady całym majątkiem. Dlatego:

• sprawdź, czy umowa nie przerzuca na Ciebie odpowiedzialności za elementy, na które nie masz wpływu (decyzje inwestora, zmiany wprowadzone po Twoim etapie),
• rozważ ubezpieczenie OC adekwatne do zakresu prac - szczególnie jeśli podpisujesz dokumentację jako osoba z uprawnieniami,
• zwróć uwagę na kary umowne za opóźnienia: czy uwzględniają opóźnienia zawinione przez zamawiającego?

To obszar, w którym warto zainwestować w godzinę konsultacji z prawnikiem obeznanym w branży projektowej. Koszt takiej konsultacji jest nieporównywalny z kosztem jednego złego zapisu.

Terminy płatności i wypowiedzenie: przepływy to tlen freelancera

Prozaiczne, a najczęściej bolesne w praktyce:

1. Termin płatności - im krótszy, tym lepszy; długie terminy w połączeniu z jednym głównym kontrahentem potrafią zdusić płynność.
2. Płatności częściowe - przy dłuższych projektach rozliczaj etapami, nie "po odbiorze całości".
3. Okres wypowiedzenia - B2B bez okresu wypowiedzenia oznacza, że współpraca może skończyć się z dnia na dzień. Symetryczny, rozsądny okres chroni obie strony.
4. Zasady zmiany zakresu - projekty w architekturze żyją; umowa powinna mówić, jak wyceniane są prace dodatkowe.

Jeśli porównujesz kilka propozycji współpracy, te cztery punkty często mówią o pracowni więcej niż sama stawka. Szerszy kontekst wyboru modelu pracy znajdziesz w artykule freelance czy etat w architekturze.

Pozorowane B2B: etat w przebraniu

Osobna kategoria ryzyka: współpraca, która wygląda jak działalność gospodarcza tylko na papierze - stałe godziny w biurze pracowni, praca pod bieżącym kierownictwem, brak innych klientów. Takie ułożenie współpracy bywa kwestionowane, a konsekwencje potrafią dotknąć obu stron. Jeśli zależy Ci na realiach etatu, rozważ po prostu etat - różnice między formami zatrudnienia w branży opisujemy w tekście o formach zatrudnienia w pracowni.

Negocjuj jak partner, nie jak petent

Ostatnia rzecz, o której warto pamiętać: umowa B2B jest negocjowalna z definicji. To relacja dwóch przedsiębiorców, więc prośba o zmianę zapisów nie jest roszczeniowością - jest normalną praktyką biznesową. Kilka zasad, które działają:

• Negocjuj pakietowo, nie punktowo. Jeśli pracownia nie ustąpi w stawce, ustąpi może w terminie płatności, okresie wypowiedzenia albo prawie do portfolio. Wszystko jest jedną rozmową.
• Proś o wzór umowy przed decyzją. Pracownia, która zwleka z pokazaniem umowy do ostatniego dnia, wysyła czytelny sygnał.
• Zapisuj ustalenia. "Umówiliśmy się przecież inaczej" bez maila potwierdzającego jest nic niewarte.
• Miej swoją wersję zapisów. Dwa-trzy gotowe sformułowania (portfolio, płatności częściowe, wypowiedzenie) przygotowane wcześniej stawiają Cię w zupełnie innej pozycji niż improwizacja przy stole.

Pracownie, którym zależy na dobrych ludziach, szanują kontraktorów znających swoją wartość - a te, które reagują urazą na rzeczowe negocjacje, właśnie oszczędziły Ci sporo nerwów.

Podsumowanie - checklista przed podpisaniem umowy B2B

Zanim podpiszesz, odhacz: prawa autorskie z prawem do portfolio, zakaz konkurencji z rozsądnym zakresem, jasna odpowiedzialność i OC, krótkie terminy płatności, symetryczne wypowiedzenie, zasady wyceny prac dodatkowych - a przy jakichkolwiek wątpliwościach konsultacja z prawnikiem. B2B w architekturze potrafi być świetnym modelem, ale tylko wtedy, gdy umowa jest partnerska. Jeśli szukasz pracowni, która gra fair - przejrzyj aktualne oferty pracy i współpracy w architekturze na ArchiKadrze: filtrujesz po formie zatrudnienia, kategorii i programach, a aplikacja trafia bezpośrednio do pracodawcy.

B2B w architekturze, umowa B2B architekt, kontrakt B2B, prawa autorskie architekta, zakaz konkurencji, ubezpieczenie OC projektanta, samozatrudnienie architekta, współpraca z pracownią, freelance architektura, pułapki umów B2B, terminy płatności, formy współpracy architekt